ORANSAL BASINÇ REGÜLATÖRLERİ

Bu tablo, hidrolik ve pnömatik sistemlerde kullanılan üç temel basınç kontrol valfi türünün (Tahliye, Basınç Düşürücü ve Sıra Valfi) benzerliklerini ve farklılıklarını özetlemektedir.

1. Temel İşlev ve Konum

Valf Türü	Temel Fonksiyon	Sistemdeki Bağlantı Şekli	Kontrol Edilen Basınç	Normal Konum
Tahliye (Relief) Valfi	Sistemin maksimum basıncını sınırlar ve aşırı basıncı tahliye eder.	Paralel (Pompa/Sistem ile depo/tank arasına)	Giriş Basıncı (Pompa Çıkışı)	Normalde Kapalı (NC)
Basınç Düşürücü Valf	Hattın akış yönündeki basıncını (çıkış basıncını) düşürür ve sabit tutar.	Seri (Akış hattının içine)	Çıkış Basıncı	Normalde Açık (NO)
Sıra (Sequence) Valfi	Belirli bir basınca ulaşıldığında akışı sonraki devreye açarak iş akışını sıralar.	Seri (İki iş elemanı arasına)	Giriş Basıncı (Birincil Devre Basıncı)	Normalde Kapalı (NC)

2. Pilot Valf Mekanizmalarının Karşılaştırması

Üç valf türünün de pilot kontrollü versiyonlarında (daha hassas ayar için), küçük pilot valf olarak kullanılan temel bileşen aynıdır:

Valf Türü	Pilot Valf Mekanizması	Açıklama
Tahliye (Pilot Kontrollü)	Küçük akışlı, doğrudan etkili Tahliye Valfi.	Ana valfin büyük akış kapasitesini kontrol eden hassas basınç ayar noktasıdır.
Basınç Düşürücü (Pilot Kontrollü)	Küçük akışlı, doğrudan etkili Tahliye Valfi.	Pilot valf, ana valfin açılma/kapanma derecesini belirleyerek çıkış basıncını sabitler.
Sıra (Pilot Kontrollü)	Küçük akışlı, doğrudan etkili Tahliye Valfi.	Pilot valf, ayar basıncına ulaşıldığında valfi açarak sonraki devrenin çalışmasını başlatır.
Genel Sonuç	Tüm pilot kontrollü basınç valflerinin pilot kademesi, temel olarak küçük akışlı, doğrudan etkili bir tahliye valfi prensibiyle çalışır.

3. Çalışma Durumlarında Basınç Kontrolü

Aşağıdaki senaryo, valflerin sistem basıncını (p) nasıl etkilediğini gösterir. (Varsayımlar: pF: Yükün oluşturduğu basınç, pJ: Düşürücü ayar basıncı, pY: Tahliye ayar basıncı, pJ < pY).

A. Tahliye ve Basınç Düşürücü Valf İlişkisi

Çalışma Koşulu (Yük pF)	Tahliye Valfi (pY)	Basınç Düşürücü Valf (pJ)	Sistem Basıncı (p)
pF < pJ	Kapalı	Kapalı/Tam Açık	p = pF
pF $\ge$ pJ	Kapalı (Anlık Tahliye Açılabilir)	Çalışıyor (Kısmen Kapalı)	p = pJ
pF $\ge$ pY	Çalışıyor (Açık)	Kapalı/Tam Açık	p = pY

B. Sıra Valfi Çalışma Prensipleri

Sıra valfi, akışı engeller ve ayar basıncına (pS) ulaşıldığında açılır.

• İç Kontrol Sıra Valfi (Akış Sıralaması):
  • pF < pS: Valf kapalıdır, akış bloke edilir, p = pF.
  • pF $\ge$ pS ve pF < pY: Valf açılır, akış ilerler, p = pF.
  • pF $\ge$ pY: Tahliye valfi açılır, p = pY.
  • Önemli Kural: Sıra valfinin düzgün çalışması için pS < pY (Sıra Valfi ayarı, Tahliye Valfi ayarından düşük) olmalıdır.
• Harici Kontrol Sıra Valfi (Basınç Tetiklemeli Anahtar):
  • Valf, giriş ve çıkış basınçlarından bağımsız bir harici kontrol sinyali ile tetiklenir.
  • Kontrol Basıncı > pS: Valf açılır, akış serbesttir (P giriş = P çıkış).
  • Kontrol Basıncı < pS: Valf kapalıdır, akış bloke edilir, P giriş ve P çıkış hatlardaki yüklere göre belirlenir. Bu, valfin bir basınçla çalışan Aç/Kapa anahtarı gibi davranmasını sağlar.

Özet

Basınç kontrol valfleri, hidrolik ve pnömatik sistemlerin güvenliğini ve iş akışını yöneten temel bileşenlerdir. Tahliye valfi maksimum güvenliği sağlarken, Basınç Düşürücü valf bir hattı düşük ve sabit bir seviyede tutar; Sıra valfi ise basınç seviyesine bağlı olarak otomatik iş sıralaması (sequence) başlatır.